6,5 miljoen euro voor onderzoek naar digitale interventies ter bescherming van de geestelijke gezondheid van kwetsbare burgers in Europa

Associate professor Annet Kleiboer (klinische psychologie) en collega's van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU Amsterdam) hebben een subsidie ​​ontvangen in het kader van het EU/Horizon Europe-programma om de effecten te onderzoeken van een digitaal ondersteuningssysteem voor zelfmanagement. Dit systeem moet de veerkracht vergroten en kwetsbare Europese burgers in tijden van verandering met elkaar verbinden. Het project, getiteld 'RECONNECTED', zal dit nieuwe model van gemeenschapszorg implementeren in kwetsbare lokale gemeenschappen in negen Europese landen.

Maatschappelijke uitdagingen en een veranderende bevolking

Europa bevindt zich in een overgangsfase als gevolg van een veranderende bevolking door migratiestromen, verstedelijking en vergrijzing, en diverse mondiale maatschappelijke uitdagingen zoals digitalisering, klimaatverandering en de oorlog in Oekraïne, die het gevoel van veiligheid en welzijn van Europese burgers bedreigen.

Deze veranderingen brengen nieuwe mogelijkheden met zich mee, zoals flexibiliteit in werk en studie, maar ook cognitieve en emotionele uitdagingen, waaronder informatie- en verbindingsoverload gerelateerd aan het stadsleven en digitalisering, zorgen over de toekomst in verband met de gevolgen van klimaatverandering, en identiteitsproblemen die bijvoorbeeld worden veroorzaakt door het gebruik van sociale media of migratie.

Kleiboer: “Diverse groepen burgers hebben moeite zich aan deze veranderingen aan te passen, waardoor ze risico lopen op psychische problemen. Onderzoek wijst uit dat de geestelijke gezondheid van een aantal gemarginaliseerde en kwetsbare burgers in Europa, zoals mensen met een lage sociaaleconomische status, immigranten, jongeren en ouderen, het meest wordt beïnvloed door deze ontwikkelingen.”

Een perspectief vanuit complexe systemen

Het RECONNECTED-project erkent dat deze ontwikkelingen Europese burgers op verschillende manieren beïnvloeden, afhankelijk van hun levensfase, persoonlijke kenmerken en sociale en omgevingsomstandigheden. De geestelijke gezondheid van jongeren wordt bijvoorbeeld waarschijnlijk meer beïnvloed door het gebruik van sociale media en continue connectiviteit. De geografische locatie kan belangrijk zijn met betrekking tot de dreiging van klimaatverandering, terwijl de oorlog in Oekraïne waarschijnlijk vooral landen in de directe omgeving treft door een verhoogd risico op geweld en de toestroom van vluchtelingen. 

Kleiboer: “Een eerste doelstelling van het project is om te onderzoeken hoe verschillende maatschappelijke, ecologische, sociale en individuele kenmerken op elkaar inwerken en de geestelijke gezondheid van Europese burgers beïnvloeden, vanuit een complex systeemperspectief. Dit zal leiden tot bruikbare inzichten voor beleidsvorming.”

Digitale oplossingen ter ondersteuning van lokale gemeenschappen

Digitale oplossingen voor de geestelijke gezondheidszorg hebben een groot potentieel en zijn geschikt voor preventieve maatregelen en het versterken van de positie van burgers in de gemeenschap, waardoor geestelijke gezondheidszorg en preventie betaalbaar, toegankelijk en veilig worden. De meeste Europese burgers tussen 16 en 74 jaar hebben toegang tot internet (92% in 2021) en het gebruik van mobiele apparaten om toegang tot internet te krijgen neemt toe (naar verwachting 89% in 2028).

Binnen RECONNECTED wordt het digitale ondersteuningssysteem ontwikkeld in samenwerking met belanghebbenden om ervoor te zorgen dat aan de lokale behoeften van gebruikers in de gemeenschap wordt voldaan. Het systeem wordt geëvalueerd in negen Europese landen en richt zich op kwetsbare burgers (jongeren, migranten, mensen met een lage sociaaleconomische status, ouderen). 

Kleiboer: “Dit digitale ondersteuningssysteem omvat interventietools voor zowel web als mobiel en is specifiek ontworpen om stigmatisering te voorkomen en zelfredzaamheid te optimaliseren. Het richt zich gelijktijdig op kennis over geestelijke gezondheid, psychologische veerkracht en sociale participatie om de gezondheidsvoordelen te maximaliseren. Het uiteindelijke doel is dat Europese burgers zich minder gestigmatiseerd en gemarginaliseerd voelen, competent zijn in het omgaan met hun eigen geestelijke gezondheid in tijden van verandering en psychische problemen kunnen voorkomen.”

Partners

Een consortium van elf Europese partners bundelt kennis uit de klinische en ontwikkelingspsychologie, de milieu- en sociale psychiatrie en de datawetenschap. Aan de VU zijn de vakgroep Klinische Psychologie (Annet Kleiboer en Heleen Riper) en de vakgroep Informatica (Mark Hoogendoorn) betrokken. Een andere Nederlandse partner is het Urban Mental Centre, gevestigd in het Amsterdams Medisch Centrum-Universiteit van Amsterdam (Claudi Bockting, Reinout Wiers).