Onderzoek en praktijk met elkaar verbinden: Fondation FondaMental in het ReConnected-project

Sinds de start van het RECONNECTED-project in 2023 is Fondation FondaMental een van de partners. Dit Europese onderzoeksproject onderzoekt hoe maatschappelijke veranderingen de geestelijke gezondheid beïnvloeden en ontwikkelt een digitaal ondersteuningsplatform voor kwetsbare groepen. Dit artikel bekijkt hoe het project aansluit bij het jarenlange werk van de Fondation op het gebied van onderzoek en innovatie in de geestelijke gezondheidszorg.

Het ReConnected-project

ReConnected is een onderzoeksproject dat wordt gefinancierd door Horizon Europe, het onderzoeksprogramma van de Europese Unie. Het brengt 11 partnerinstellingen samen die werkzaam zijn op het gebied van klinische en ontwikkelingspsychologie, milieu- en sociale psychiatrie, digitale geestelijke gezondheidszorg en datawetenschap.

Het project is gebaseerd op de stelling: de huidige maatschappelijke veranderingen (klimaatverandering, digitalisering, conflicten, migratie, een vergrijzende bevolking) kunnen de geestelijke gezondheid van mensen in heel Europa beïnvloeden, maar de impact ervan is mogelijk niet voor iedereen hetzelfde. De manier waarop mensen deze veranderingen ervaren, hangt af van vele factoren, waaronder hun leefomstandigheden, leeftijd, sociale omgeving, toegang tot ondersteuning en de plek waar ze wonen.

Om deze verschillen beter te begrijpen, onderzoekt ReConnected hoe meerdere factoren op elkaar inwerken en de geestelijke gezondheid beïnvloeden. Dit omvat individuele factoren, zoals persoonlijke kenmerken en ervaringen, maar ook bredere sociale, omgevings- en maatschappelijke invloeden. Deze aanpak helpt onderzoekers verder te kijken dan individuele oorzaken en in plaats daarvan de complexe realiteit te beschouwen die van invloed is op het mentale welzijn van mensen.

Op basis van dit inzicht ontwikkelt en test het project digitale tools die niet-stigmatiserend en gebruiksvriendelijk zijn. Deze tools richten zich op negen kwetsbare groepen in verschillende Europese landen, elk aangepast aan de lokale context. In Frankrijk richt het project zich op volwassenen die in sociaal-economisch achtergestelde gebieden wonen.

Fondation FondaMental: Het bevorderen van onderzoek naar geestelijke gezondheid

De Fondation FondaMental is in 2007 opgericht op initiatief van het Ministerie van Hoger Onderwijs en Onderzoek. De stichting is opgericht om onderzoek naar ernstige psychische aandoeningen (schizofrenie, bipolaire stoornis, therapieresistente depressie, autismespectrumstoornis zonder verstandelijke beperking) te versnellen door samenwerking tussen ziekenhuizen en onderzoekslaboratoria te bevorderen.

Sindsdien heeft de Stichting haar missies uitgebreid en werkt ze samen met diverse partners. Tegenwoordig is ze actief op vier hoofdgebieden:

• Stimulerend onderzoek: De Stichting werkt samen met diverse partners en onderzoeksteams in Frankrijk, Europa en internationaal om psychiatrisch onderzoek te bevorderen en ons begrip van zowel geestelijke gezondheid als psychische aandoeningen te verdiepen.
• Het aanbieden van hulpmiddelen aan clinici en onderzoekers: De Stichting biedt een reeks hulpmiddelen, trainingen, conferenties en ondersteuning binnen een professioneel netwerk om onderzoek in de psychiatrie te versterken.
• Ondersteuning van patiënten en mantelzorgers: Sinds de jaren 2010 heeft de Stichting een landelijk netwerk van expertisecentra opgezet, die patiënten toegang bieden tot nauwkeurige en gestructureerde diagnostische trajecten.
• Het vergroten van het bewustzijn om vooroordelen over psychische aandoeningen te bestrijden: Via haar website, digitale platforms, sociale media en regelmatige communicatie zet de stichting zich in om vooroordelen aan te vechten en de stigmatisering rondom psychische aandoeningen te verminderen.

Waar het ReConnected-project en de Stichting elkaar ontmoeten

ReConnected overlapt met verschillende gebieden waar de Stichting al actief in is. De duidelijkste link is het gebruik van digitale hulpmiddelen: beide organisaties zetten deze in om problemen te voorkomen en mensen te ondersteunen.

Het ontwerpen van tools die aansluiten op de behoeften van mensen

Het ReConnected-project richt zich op het begrijpen en verbeteren van het mentale welzijn van kwetsbare bevolkingsgroepen. In Frankrijk is de doelgroep mensen die in achterstandswijken wonen. Dit sluit aan bij een aanpak die de Fondation al heeft ontwikkeld via haar eigen digitale ecosysteem, dat platforms en applicaties omvat die elk voor een specifieke doelgroep zijn ontworpen: My-Mood (MyMood | Le Hub de Ressources santé mentale pour les Jeunes.) voor 15- tot 25-jarigen, LENA (Nous connaitre — LENA) voor perinatale geestelijke gezondheid, MiaMental (MIAMENTAL) voor de geestelijke gezondheid van vrouwen gedurende hun hele leven, en SIMPLe+ (Actualités | Fondation FondaMental) voor mensen met een bipolaire stoornis, om er maar een paar te noemen. De logica is dezelfde als die waarop ReConnected is gebouwd: een generiek instrument is zelden effectief voor een specifieke bevolkingsgroep, dus het uitgangspunt moet de bevolking zelf zijn.

Reageren op een veranderende wereld

Het centrale idee van ReConnected, dat grootschalige maatschappelijke veranderingen de geestelijke gezondheid beïnvloeden, is iets waar de Fondation al mee te maken heeft gehad. Toen de Russische invasie van Oekraïne grote aantallen mensen naar Frankrijk verdreef, lanceerde de Fondation Ecoute Psy Ukraine (Plateforme Écoute Psy UKRAINE), een platform met Oekraïenstalige hulpmiddelen om ontheemden, voornamelijk vrouwen en kinderen, te helpen trauma-gerelateerde psychische problemen te begrijpen en te verwerken. Een vergelijkbaar platform, Peace of MINDS.info (Plateforme Peace of Minds), werd later opgericht om mensen te ondersteunen die getroffen waren door het conflict tussen Israël en Hamas. Beide platforms laten op kleine schaal zien wat ReConnected op grotere schaal onderzoekt: plotselinge maatschappelijke ontwrichting vraagt ​​om snelle, gerichte digitale ondersteuning.

Samenwerken met lokale gemeenschappen

ReConnected streeft ernaar elke interventie zo nauwkeurig mogelijk af te stemmen op de doelgroep. Het Franse onderzoeksteam is een goed voorbeeld van deze aanpak. Naast expertise in psychiatrie en onderzoek naar geestelijke gezondheid, werkt het team ook nauw samen met lokale professionals en maatschappelijke organisaties die de dagelijkse realiteit van de doelgroep begrijpen. Deze samenwerking helpt het team om het onderzoek zo goed mogelijk af te stemmen op de realiteit van de bestudeerde populatie. Concreet geeft deze samenwerking op verschillende manieren vorm aan het werk van het team:

• Een beter begrip van de risicofactoren die deze populatie daadwerkelijk beïnvloeden, in plaats van aan te nemen dat ze hetzelfde zijn als bij andere groepen
• Betere detectie van subklinische symptomen, vroege, milde tekenen van een aandoening die lokale actoren, door hun regelmatige contact met de bevolking, goed kunnen opmerken
• en het bestuderen van omgevingsfactoren via samenwerkingsverbanden zoals die met LISA (Laboratoire Interuniversitaire des Systèmes Atmosphériques), waardoor onderzoekers de uitkomsten op het gebied van geestelijke gezondheid kunnen relateren aan gemeten blootstelling aan de omgeving in plaats van aan aannames.

Deze focus op de omgeving weerspiegelt een uitgangspunt van ReConnected: de geestelijke gezondheid wordt beïnvloed door de plek waar mensen wonen en waaraan ze worden blootgesteld, en niet alleen door individuele of biologische factoren.

Voortbouwend op gedeelde expertise

De samenwerking tussen Fondation FondaMental en ReConnected illustreert een principe waar beide organisaties al mee werken: ondersteuning op het gebied van geestelijke gezondheid is effectiever wanneer deze is afgestemd op een specifieke doelgroep in plaats van een standaardoplossing te bieden. De Fondation brengt jarenlange ervaring met het beheren van doelgroepspecifieke digitale tools en een landelijk netwerk van expertisecentra in deze samenwerking; ReConnected plaatst deze ervaring vervolgens in een bredere Europese context, waarbij negen kwetsbare groepen worden vergeleken om te testen of deze doelgroepspecifieke aanpak standhoudt in zeer uiteenlopende contexten en landen.

Naast dit specifieke project is ReConnected een nuttig voorbeeld van een bredere verschuiving in het onderzoek naar geestelijke gezondheid: weg van generieke interventies en naar instrumenten die zijn aangepast aan de leefomgeving van mensen, de omgeving waaraan ze worden blootgesteld en de specifieke druk waarmee ze te maken hebben. Naarmate maatschappelijke veranderingen het welzijn op het gebied van geestelijke gezondheid in heel Europa blijven beïnvloeden, zal dit soort lokaal verankerd, populatiespecifiek onderzoek waarschijnlijk nog relevanter worden.